BAĞIMLILIK SEYİR İNDEKSİ (BASİ)

Bağımlılık Seyir İndeksi (BASİ); bağımlılık sorunlarında iyileşmenin seyrini ve düzeyini farklı boyutlarda ölçen bir değerlendirme aracıdır. Uz. Psk. Melike Şimşek ve Prof. Dr. Kültegin Ögel tarafından geliştirilmiştir.

Bağımlılık literatürüne baktığımızda iyileşme kavramı için farklı tanımlarla karşılaşıyoruz. İyileşmenin ölçülebilir olması tedavi sistemlerinin gelişmesine katkıda bulunması ve hem klinisyenlerin hem de hastaların tedavi süreciyle ilgili geri bildirim alması açısından önemlidir.

BASİ ölçeğini görmek için tıklayın... 

BASİ geçerlik ve güvenilirlik çalışmasını okumak için tıklayın...

Bağımlılık Seyir İndeksinin (BASİ) özellikleri

Bağımlılık Seyir İndeksi (BASİ);
1.    Sadece ayıklığı değil, psikososyal gelişimi de ölçer.
2.    Tedavinin seyrini hakkında danışana geri bildirim verme imkanı sunar.
3.    Kısa ve kullanımı kolaydır.

Bağımlılık tedavisinde nihai amaç; kişinin sadece ayık kalmasını sağlamak değil, ayıklıkla eş zamanlı olarak farklı psikososyal alanlarda gelişim göstermesidir. Sadece ayıklık odaklı iyileşmeyi değerlendiren seyir ölçeklerinin aksine iyileşme araçlarının sosyal iyileşmeyi de değerlendirmesi gerekmektedir.

BASİ, sadece ayıklığı değil, psikososyal iyileşmeyi de değerlendirmektedir. BASİ; 8 maddelik bir ölçektir. Ölçeğin soruları aşağıdaki başlıklardan oluşmaktadır:
1.    Alkol-madde kullanım isteği
2.    Alkol-madde kullanım miktarı
3.    Alkol-madde kullanım sıklığı
4.    Aile ilişkileri
5.    Çalışma/eğitim durumu
6.    Yaşama katılım
7.    Ruhsal durum
8.    Fiziksel durum

Ayrıca iyileşmenin seyrini etkileyen diğer faktörleri değerlendirebilmek için, genel puanı etkilemeyen 3 ayrı soru daha yer alır. Bunlar:
1.    Görüşme memnuniyeti
2.    Bırakma motivasyonu
3.    Tedavi uyumu

BASİ, uygulayıcı tarafından görüşme sırasında uygulanan bir ölçektir. Yanıt seçenekleri, 0 ila 4 puan arasında değerlendirilen 5’li likert ölçekten oluşmaktadır. Böylece ölçekten alınabilecek en yüksek puan 32 olmaktadır. Hastaya geri bildirim vermek için komputerize formu kullanılmalıdır. BAPİSOFT kullanılarak alınan ekran örneği aşağıdadır

Psikometrik Özellikler

Tüm ölçeğin Cronbach alfa katsayısı 0.80 olarak bulunmuştur. Görüşmeciler arası ölçek toplam puanı korelasyonu 0.75’tir. Faktör analizinde 2 faktör elde edilmiştir ve toplam varyansın %43,96’unu açıklamaktadır. Birinci faktör “psikososyal etkenler”, ikinci faktör “madde kullanım özellikleri” olarak adlandırılabilir.

Bağımlılık Seyir İndeksi (BASİ) kesme noktası 8.63 olarak saptanmıştır. Güvenilir değişim indeksi (Reliable Change Index – RCI) ise 3.5 bulunmuştur. Bir başka deyişle, ölçeğin toplam puanından 3.5 puanlık bir düşüş, güvenilir bir değişime işaret etmektedir. Ölçeğin değişime duyarlı olduğu saptanmıştır.

Bağımlılık Seyir İndeksinin (BASİ) klinik yararları

Objektif değerlendirme araçlarına sadece klinik pratikte tedavi seyrini ölçmede değil, bağımlılık alanında yapılacak araştırmalarda da büyük ihtiyaç olduğu düşünülmektedir. Ayrıca, tedavi seyrini değerlendiren objektif ölçekler tedavi etkililiğini artıracak, hem klinisyenler hem hastalar için geri bildirim almayı sağlayacak, tedaviden beklenenlerle elde edilenler arasında bir değerlendirme yapmaya imkan vererek sağlık sistemlerinin gelişmesine katkıda bulunacaktır

BASİ; klinik bir araçtır
1.    Görüşmeyi yapılandırır ve hedeflerin konmasını kolaylaştırır
2.    Konan hedefler doğrultusunda gelişimi değerlendirir
3.    Kişiyi iyileşmeye motive eder ve geri bildirim vermeyi sağlar

BASİ; aynı zamanda idari bir araçtır
1.    Uygulamaların başarısını ve etkinliğini değerlendirir
2.    Sonuçların doğru değerlendirilmesini sağlar
3.    Uygulamaların iyileşmesi için hedefleri belirler

Kaynak
Bağımlılık Seyir İndeksi (BASİ)'nin geçerlik ve güvenilirlik çalışması. Şimşek M, Dinç M, Ögel K. Türk Psikiyatri Dergisi 2021;32(2):129-136